Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, kalp çarpıntısının genellikle zararsız nedenlerle ortaya çıktığını ancak bazı durumlarda ciddi sağlık sorunlarına işaret edebileceğini belirtti. Akmaz, özellikle bayılma, göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtilerle birlikte görülen çarpıntılarda vatandaşları acilen 112’yi aramaları konusunda uyardı. Uzman doktor, çarpıntının nedenlerini, teşhis yöntemlerini ve tedavi seçeneklerini detaylandırdı.
Uz. Dr. Akmaz, kalp atışlarının kişi tarafından hızlı, güçlü veya düzensiz şekilde hissedilmesine “çarpıntı” dendiğini ifade etti. Sağlıklı bir yetişkinde kalp, dinlenme halinde dakikada 60 ila 100 arasında atar ve bu atışlar genellikle fark edilmez. Kalp atışının bilinçli olarak hissedilmesi tıpta “palpitasyon” olarak adlandırılır.
Kişiler bu hissi göğüste hızlı vuruşlar, kalbin “tekleme” yapması veya boyunda atım olarak tarif edebilir. Kısa süreli, kendiliğinden geçen ve başka yakınmanın eşlik etmediği ataklar genellikle tehlikeli kabul edilmez. Ancak sık tekrarlayan, uzun süren veya baş dönmesi, göğüs ağrısı gibi belirtilerle görülen durumlar mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Uz. Dr. Zehra Akmaz, kalp atışlarının hissedilmesine yol açan durumların önemli bir bölümünün vücudun normal tepkileri olduğunu açıkladı. Çarpıntının en sık karşılaşılan etkenleri arasında stres, kafein, uykusuzluk, sıvı kaybı ve ateş yer alır. Bu durumlar çoğunlukla zararsızdır.
Gerginlik anında salgılanan adrenalin gibi stres hormonları kalp hızını ve kasılma gücünü artırır. Kahve, siyah çay, enerji içecekleri ve bazı soğuk içecekler hassas kişilerde kalp atışını hızlandırabilir. Sigara ve alkol de benzer etkiler gösterebilir.
Fiziksel efor sırasında ve sonrasında kalp hızının artması beklenen bir durumdur. Yetersiz uyku, sinir sisteminin dengesini etkileyerek kalp hızında dalgalanmalara yol açabilir. Vücut sıcaklığı yükseldiğinde metabolizma hızlanır ve nabız artar. Hamilelik ve menopoz gibi hormonal değişim dönemlerinde de kalp atışı daha belirgin hissedilebilir.
Uz. Dr. Akmaz, bazı durumlarda kalp atışının hissedilmesinin altta yatan tıbbi bir nedene işaret edebileceği uyarısında bulundu. Bu nedenlerin bir kısmı kalp ile ilgiliyken, bir kısmı vücudun genel durumuyla ilişkilidir. Ritim bozuklukları (aritmiler) kalbin elektriksel sistemindeki düzensizliklerdir.
Ekstrasistol, kalbin normal ritminin arasına giren erken atımlardır ve “tekleme” hissi oluşturabilir. Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıklarının düzensiz ve hızlı çalıştığı bir ritim bozukluğudur. Özellikle ileri yaşta, yüksek tansiyonu veya başka kalp hastalığı olanlarda sık görülür ve inme riskini artırabilir.
Supraventriküler taşikardi (SVT), aniden başlayıp aniden biten, çok hızlı ancak sıklıkla düzenli kalp atışlarıdır. Kalp dışı nedenlerde ise tiroid bezinin fazla çalışması (hipertiroidi), kansızlık (anemi) ve bazı ilaçlar kalp hızını etkileyebilir. Kan şekeri düşüklüğü ve elektrolit dengesizlikleri de ritmi bozabilir.
Akmaz, kaygı bozukluğu veya panik atak yaşayan kişilerde hızlı kalp atışının sık görüldüğünü belirtti. Kaygıyla ilişkili ataklar genellikle stresli bir durumla başlarken, ritim bozuklukları dinlenirken veya belirgin bir tetikleyici olmadan da ortaya çıkabilir. Nabzın belirgin şekilde düzensiz olması veya bayılma hissi, kalp ritmine ilişkin bir sorunu düşündürebilir.
Uz. Dr. Zehra Akmaz, çarpıntı tanısı konma ve tedavi süreçlerini detaylandırdı. Gerek görüldüğünde başvurulabilecek başlıca tetkikler arasında EKG (elektrokardiyografi), ritim holter, efor testi, ekokardiyografi ve kan tahlilleri bulunur. Hangi tetkiklerin gerekli olduğuna hekim karar verir.
Tedavi, tamamen altta yatan nedene göre belirlenir. Zararsız nedenlere bağlı durumlarda kafein azaltılması, uyku düzeninin iyileştirilmesi, yeterli sıvı alımı ve stres yönetimi gibi yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Tiroid hormon fazlalığı veya kansızlık gibi kalp dışı bir neden tespit edilirse, o sorunun tedavisiyle kalp atışı düzene girer.
Ritim bozukluğu tespit edilen kişilerde ise türüne ve genel sağlık durumuna göre ritmi düzenleyen ilaçlar veya kalp hızını yavaşlatan ilaçlar kullanılabilir. Atriyal fibrilasyon gibi durumlarda pıhtı oluşumunu önlemeye yönelik tedaviler de uygulanabilir. Bazı ritim bozukluklarında elektrofizyolojik çalışma ve kateter ablasyonu gibi girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.
Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, kalp atışının hızlandığının hissedildiği durumların çoğunun acil olmadığını vurguladı. Ancak bazı belirtilerde vakit kaybetmeden 112’nin aranması ve hastaneye başvurulması gerektiğini sıraladı.
Bayılma veya bayılacak gibi olma, göğüs ağrısı, göğüste baskı veya sıkışma hissi, ağrının kola, çeneye veya sırta yayılması, belirgin nefes darlığı bu acil durumlar arasındadır. Ayrıca, dinlenmeye rağmen geçmeyen çok hızlı ve düzensiz nabız da acil müdahale gerektirir.
Konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya bir kolda güçsüzlük gibi inme belirtileri görüldüğünde de derhal 112 aranmalıdır. Bu durumların dışında, ataklar sık tekrarlıyorsa, birkaç dakikadan uzun sürüyorsa veya bilinen bir kalp hastalığı ya da ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü bulunuyorsa en kısa sürede bir kardiyoloji uzmanına başvurulması önemlidir.
Uz. Dr. Akmaz, günlük hayatta kalp sağlığını desteklemek için bazı önerilerde bulundu. Kalp ritmini olumsuz etkileyebilecek tetikleyicileri azaltmak, hem belirtileri hafifletmeye hem de genel kalp sağlığını korumaya yardımcı olabilir. Kahve, çay ve enerji içeceği tüketimini gözden geçirmek ve akşam saatlerinde azaltmak faydalıdır.
Gün içinde yeterli su içmek, düzenli uyku saatleri belirlemek ve yatmadan önce ekran süresini kısaltmak önemlidir. Sigarayı bırakmak, alkolü sınırlamak ve hekimin önerdiği ölçüde düzenli fiziksel aktiviteyi hayatınıza dahil etmek kalp sağlığı için kritik adımlardır. Yavaş ve derin nefes egzersizleri, gevşeme teknikleri ve kısa molalarla stresi yönetmek de kalp ritmini olumlu etkiler. Atakların zamanını, süresini ve öncesinde yapılanları not etmek, muayenede yol gösterici bilgiler sağlayacaktır.
