Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Oğuz Uzun, zatürrenin akciğerleri etkileyen basit bir enfeksiyon olmadığını belirtti. Prof. Dr. Uzun, tıptaki ilerlemelere rağmen zatürrenin önemli bir hastalık ve ölüm nedeni olmaya devam ettiğini vurguladı. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2023’te dünya genelinde yaklaşık 2,7 milyon kişi alt solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle hayatını kaybetti.
Zatürre her yaşta görülebilmekle birlikte, özellikle 65 yaş üstü bireyler, küçük çocuklar, kronik kalp ve akciğer hastaları, diyabet ve böbrek yetmezliği olanlar ile bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde daha ağır seyrediyor. Evde tedavi edilebilen hafif vakalarda ölüm riski yüzde 1’in altındayken, hastaneye yatırılanlarda bu oran yüzde 5-15’e, yoğun bakım hastalarında ise yüzde 20-50’ye yükselebiliyor. Zatürrenin en sık belirtileri arasında ateş, titreme, öksürük, balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik yer alıyor. Ancak ileri yaşlarda hastalık sadece halsizlik, iştahsızlık veya bilinç bulanıklığı gibi belirtilerle de kendini gösterebiliyor.
Sonbahar ve kış aylarında zatürre görülme sıklığı artıyor. İnsanların kapalı ve kalabalık ortamlarda daha fazla vakit geçirmesi ve grip, RSV gibi solunum yolu virüslerinin yaygınlaşması riski yükseltiyor. Viral enfeksiyonlar doğrudan zatürreye yol açabildiği gibi, sonrasında bakteriyel zatürre gelişimini de kolaylaştırabiliyor.
Zatürre tanısı hastanın şikayetleri, muayene bulguları ve akciğer grafisi ile konuluyor. Tedavi, hastalığa neden olan mikroorganizmaya ve hastalığın ciddiyetine göre belirleniyor. Bakteriyel zatürrelerde antibiyotik kullanılırken, viral enfeksiyonlarda antibiyotikler doğrudan etkili olmuyor. Hafif vakalar evde, ağır vakalar ise hastanede tedavi ediliyor.
Zatürreden korunmada aşılamanın önemi büyük. Pnömokok ve grip aşıları, uygun kişilerde bazı zatürrelerin ve ağır enfeksiyonların önlenmesine yardımcı oluyor. Sigaranın bırakılması, el hijyenine dikkat edilmesi ve kronik hastalıkların kontrol altında tutulması da korunmada önemli rol oynuyor. Belirgin nefes darlığı, dudaklarda morarma, bilinç bulanıklığı veya şiddetli göğüs ağrısı gibi belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması gerekiyor. Uzayan öksürük, ateş ve özellikle nefes darlığı basit bir üşütme olarak değerlendirilmemeli.
