Türkiye’nin Ege ve Akdeniz bölgelerinde yaz sıcaklarıyla birlikte artan orman yangınları, doğal yaşamı tahrip etmenin yanı sıra ciddi bir halk sağlığı krizine dönüşüyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, yangın dumanının içerdiği zehirli partiküllerin akciğerlere ulaşarak hayati riskler oluşturduğu konusunda uyarıda bulundu. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunanlar için dumanın ciddi sağlık sorunlarını tetikleyebileceğini vurguladı.
Dr. Usta, alevlerin doğrudan etkisinin yanı sıra rüzgarla geniş alanlara yayılan yoğun duman, kül bulutları ve zehirli partikül maddelerin günlük yaşamı tehdit ettiğini belirtti. Dumanın mikroskobik parçacıklar, uçucu organik bileşikler, ağır metaller ve kanserojen gazlar içerdiğini aktardı. Bu zehirli partiküllerin solunum yoluyla akciğerlerin en derin noktalarına kadar ulaşabildiğini ve kana karışabildiğini açıkladı.
Yoğun dumanın özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik rahatsızlığı olan kişilerde ani solunum problemleri yarattığını ifade eden Dr. Usta, kronik hastalıkları tetiklediğini dile getirdi. KOAH, astım, bronşit ve akciğer yetmezliği gibi rahatsızlıkları bulunanlar için bu sürecin hayati riskler taşıdığını belirtti. Sağlıklı bireylerin bile baş ağrısı, göz yanması ve boğaz tahrişi gibi şikayetler yaşayabileceğini ekledi.
Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, yangın bölgelerinde ve duman etkisindeki alanlarda yaşayan vatandaşların sağlığını korumak adına önemli önlemler sıraladı. Dumanın yoğun olduğu günlerde dışarı çıkılmamasını, kapı ve pencerelerin sıkıca kapatılmasını önerdi. Kapı altlarının nemli havlularla desteklenerek hava akımının tamamen kesilmesi gerektiğini belirtti.
Evde HEPA filtreli hava temizleme cihazı varsa yüksek kademede çalıştırılmasını, klima kullanılıyorsa iç sirkülasyon modunun tercih edilmesini tavsiye etti. Dışarıdaki havanın kısmen temizlendiği saatlerde kısa süreli havalandırma yapılabileceğini vurguladı.
Zorunlu durumlarda dışarı çıkılırken standart cerrahi veya bez maskelerin yetersiz kaldığını belirten Usta, N95, FFP2 veya FFP3 gibi profesyonel koruyucu maskelerin kullanılmasını gerektiğini söyledi. Maskenin yüze tam oturmasının ve hava sızdırmamasının önemine dikkat çekti. Acil durumlarda kalın bir bez veya havlunun nemlendirilerek ağız ve burun bölgesini sıkıca kapatılmasını önerdi.
Astım ve KOAH gibi akciğer rahatsızlığı olan hastaların, doktorlarının reçete ettiği inhaler, sprey, nebulizatör ve düzenli tüm ilaçlarını aksatmadan kullanmaya devam etmeleri gerektiğini ifade etti. Nefes darlığı, şiddetli öksürük, göğüs ağrısı veya hırıltı gibi belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması çağrısında bulundu.
Bol su ve bitki çayları tüketmenin solunum yollarının mukozasını nemli tutarak vücudun doğal savunma mekanizmalarına yardımcı olduğunu, toksinlerin atılmasını hızlandırdığını ekledi. Dr. Usta, doğal afetlerin getirdiği bu süreçte panik yapmadan bilinçli hareket etmenin hayati önem taşıdığını vurguladı.
Yetkili kamu kurumlarının resmi açıklamalarının, hava kalitesi uyarılarının ve acil durum duyurularının yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti. Can güvenliği için tahliye kararı alınan bölgelerin uyarılara uyularak derhal terk edilmesi gerektiğini hatırlattı. Hiçbir eşya veya mülkün insan hayatından daha değerli olmadığını vurguladı.
