Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesinde yürütülen çalışmalarla Türkiye’de yılda yaklaşık 10 bin doz akrep zehrine karşı etkili antivenom (panzehir) üretiliyor. Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları ve Biyolojik Ürünler Dairesi Başkanlığı’nda hazırlanan panzehirler, ülkenin dört bir yanındaki sağlık kuruluşlarına dağıtılıyor.
Laboratuvar sorumlusu Veteriner Hekim Mehmet Ali Kanat, panzehir üretiminde Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinden temin edilen ‘androctonus crassicauda’ türü akreplerin kullanıldığını belirtti. Kontrollü koşullarda bakılıp beslenen akreplerden belirli aralıklarla zehir sağımı yapıldığını aktaran Kanat, elde edilen zehrin titiz bir saflaştırma sürecinden geçtiğini ifade etti. Saflaştırılan zehir, kalite kontrol testlerinin ardından panzehir üretiminde kullanılmak üzere 10 ata düşük dozlarda enjekte ediliyor.
Ata verilen düşük dozlardaki akrep zehrine karşı atların bağışıklık sisteminin oluşturduğu antikor seviyesi düzenli olarak takip ediliyor. Yeterli antikor seviyesine ulaşıldığında atlardan alınan plazma, tamamen saflaştırılarak yalnızca akrep zehrine karşı etkili antikorlar elde ediliyor. Tamamlanan kontrollerin ardından bu plazmalar sağlık müdürlüklerine gönderilerek tüm illere dağıtılıyor. Böylece Türkiye’nin her yerinde akrep sokması vakalarının tedavisinde kullanılacak yeterli miktarda panzehir bulunuyor.
Mehmet Ali Kanat, Türkiye’de üretilen panzehirin, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki ‘androctonus crassicauda’ akrep türünün zehrine karşı yüksek etkinliğe sahip olduğunu vurguladı. Bu panzehirin, Kuzey Afrika ve Orta Doğu’daki benzer akrep türlerine karşı da tedavi potansiyeli taşıdığı bilgisini paylaştı. Kanat, yaz döneminde artan akrep sokması vakalarına karşı panzehirin yeterli miktarda bulunduğunu ve ciddi bir ölüm vakası yaşanmadığını sözlerine ekledi.
Ülkemizin yıllık akrep panzehri ihtiyacının yaklaşık 10 bin doz olduğunu belirten Kanat, bu ihtiyacın rahatlıkla karşılandığını ve gerektiğinde üretim kapasitesinin artırılabileceğini söyledi. Kanat, kırsal bölgelerde veya çadırlarda konaklayan vatandaşların kıyafet ve ayakkabılarına dikkat etmeleri yönünde uyarılarda bulundu. Kıyafetlerin akreplerin giremeyeceği yerlere asılması veya giymeden önce kontrol edilmesi, olası sokma riskini azaltacaktır.
