Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Yıldız Akdaş Reis, dünyada yaygın görülen İnsan Papilloma Virüsü (HPV) enfeksiyonuna karşı aşı ve düzenli tarama programlarının rahim ağzı kanseri riskini önemli ölçüde azalttığını bildirdi. Dr. Reis, cinsel yolla bulaşan bu virüsün kadın ve erkeklerin büyük çoğunluğunu etkilediğini belirtti. Özellikle yüksek riskli HPV tiplerine karşı aşının güçlü bir koruma sağladığını vurgulayan uzman, taramanın erken teşhiste kritik olduğunu ekledi.
Doç. Dr. Reis, HPV’nin özellikle rahim ağzı kanseri başta olmak üzere bazı kanser türleriyle ilişkili olabileceğine dikkat çekti. Virüsün deri ve mukozaları enfekte eden çok sayıda alt tipi bulunduğunu anlattı. Özellikle genital bölge enfeksiyonlarına yol açması ve bazı tiplerinin serviks kanseri ile ilişkisi nedeniyle HPV klinik açıdan önem taşımaktadır.
HPV’nin temel bulaş yolu cinsel temastır. Virüs, cinsel ilişki sırasında deri ve mukozaların doğrudan temasıyla bulaşır. Kondom kullanımı bulaş riskini azaltmakla birlikte tam koruma sağlamaz; virüs kondomla kaplanmayan genital alanlardan da bulaşabilir. Cinsel olarak aktif kadın ve erkeklerin yaklaşık yüzde 70-80’inin yaşamlarının bir döneminde en az bir HPV tipi ile enfekte olduğu kabul edilmektedir.
Çoğu zaman HPV enfeksiyonları belirti vermeden seyreder. Enfekte bireylerin büyük kısmında klinik belirti gelişmez ve enfeksiyon genellikle bağışıklık sistemi tarafından 1-2 yıl içinde vücuttan temizlenebilir. Belirti gelişen durumlarda bu durum çoğunlukla virüsün tipiyle ilişkilidir. Düşük riskli HPV tipleri genital siğillere neden olurken, yüksek riskli tipler uzun süre sessiz kalıp hücresel değişikliklere yol açabilir.
Yüksek riskli HPV tipleri, özellikle HPV 16 ve HPV 18, serviks kanseri vakalarının büyük bölümünden sorumludur. Doç. Dr. Reis, kalıcı enfeksiyonların zamanla servikal hücrelerde bozulmalara neden olabileceğini ifade etti. HPV enfeksiyonu, serviks kanseri için en önemli risk faktörlerinden biri olsa da, kanser gelişiminde kalıcı enfeksiyon ve ek risk faktörleri de rol oynamaktadır.
Erken dönemde belirti vermeyen HPV enfeksiyonları nedeniyle Pap smear ve HPV DNA testi gibi düzenli tarama programları erken tanı açısından büyük öneme sahiptir. Doç. Dr. Reis, HPV tanısının bazı kişilerde kaygıya neden olabileceğini, bu durumda doğru bilgilendirme ve psikososyal desteğin sağlanmasının önemli olduğunu belirtti.
Korunmada en etkili yöntemlerin başında güvenli cinsel yaşam ve aşılama gelmektedir. HPV aşısı, özellikle yüksek riskli tiplere karşı önemli koruma sağlayarak rahim ağzı kanseri riskinin azaltılmasına katkıda bulunur. Uzmanlar, düzenli tarama programlarıyla birlikte aşının önemini vurgulamaktadır.
