Acıbadem Altunizade Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Egemen Ayhan, bilgisayar ve akıllı telefon gibi günlük alışkanlıkların tetiklediği sinir sıkışmalarına dikkat çekti. Özellikle gece uykudan uyandıran, tekrarlayan ve artan el-kol uyuşmaları ile karıncalanmaların, sinir ileti testleri (EMG) normal çıksa dahi ciddiye alınması gerektiğini vurguladı. Prof. Dr. Ayhan, erken ve doğru değerlendirmenin kalıcı fonksiyon kaybını önlediğini belirtti.
Bilgisayar başında uzun süre çalışmak, akıllı telefonu uzun süre kullanmak, mouse ve klavye ile aynı el hareketlerini sürekli tekrarlamak gibi ergonomik olmayan çalışma koşulları sinir sıkışmasına bağlı şikayetlere yol açabiliyor. Prof. Dr. Egemen Ayhan, bilgisayar veya telefon kullanırken ellerde artan uyuşma, gece uykudan uyandıran karıncalanma, dirseği bükünce küçük ve yüzük parmağında uyuşma veya açıklanamayan el güçsüzlüğünün sinir sıkışmasının ipuçları olabileceğini ifade etti.
Bazı hastalarda, sinir ölçüm testi olarak bilinen EMG’de herhangi bir sorun saptanmamasına rağmen şikayetlerin devam ettiğini Prof. Dr. Ayhan açıkladı. EMG’nin sinir sıkışmalarının değerlendirilmesinde önemli bir inceleme olduğunu ancak test normal sonuçlansa bile hastanın yakınmalarının sinir sıkışmasını düşündürebileceğini sözlerine ekledi.
Sinir sıkışmalarının görülme yaşı, etkilenen sinire ve altta yatan nedenlere göre farklılık gösteriyor. Diyabet, bazı hormonal ve romatizmal hastalıklar, gebelik, tekrarlayan zorlayıcı hareketler ve kişisel anatomik özellikler riski etkileyen faktörler arasında yer alıyor. Prof. Dr. Ayhan, sinir sıkışmasının yalnızca ileri yaşın bir sorunu olmadığını, genç hastalarda gece uyuşması, orta yaşlı hastalarda el becerisinde azalma veya dirseği bükünce parmaklarda elektriklenme gibi farklı şekillerde ortaya çıkabildiğini dile getirdi. Şikayetin yaşından çok dağılımına, süresine ve muayene bulgularına odaklandıklarını belirtti.
Hastalar sinir sıkışmasının belirtilerini günlük yaşamlarından çarpıcı örneklerle anlatıyor. “Gece uyanıp elimi sallamadan rahatlayamıyorum”, “Parmak uçlarımda sanki iğneler batıyor”, “Elimde elektrik dolaşıyor” veya “Bardak elimden düşüyor” gibi ifadeler kullanıyorlar. Prof. Dr. Ayhan, bu ifadelerin yakınmanın sadece ağrıdan ibaret olmadığını; uykuyu, iş yaşamını ve ince el becerilerini de etkileyebildiğini gösterdiğini aktardı. Gece ortaya çıkan uyuşmanın gündüz de devam etmeye başlaması, bir şeyleri sık düşürmek veya düğme iliklemekte zorlanmak gibi durumların önemli uyarılar taşıdığını belirtti.
Sinir sıkışmasının değerlendirilmesinde uyuşma veya ağrının hissedildiği bölge, hangi parmaklara yayıldığı ve hangi hareketlerle arttığı önemli ipuçları veriyor. Prof. Dr. Egemen Ayhan, örneğin dirsek büküldüğünde küçük parmak ve yüzük parmağında ortaya çıkan uyuşmanın, belirli bir noktaya dokunulduğunda hissedilen elektriklenmenin veya elde güç kaybının sinirlerin ayrıntılı biçimde değerlendirilmesini gerektirebileceğini ifade etti.
Muayenede hastanın yakınmalarının dağılımını, belirtilerin ne zaman ortaya çıktığını, hangi pozisyonlarla arttığını ve kas gücünü dikkatle değerlendirdiklerini vurgulayan Prof. Dr. Ayhan, sinirin anatomik seyri boyunca yapılan incelemenin sorunun hangi bölgede olabileceği konusunda yol gösterdiğini söyledi. Gerektiğinde ilk incelemeye ek olarak daha hedefli sinir ileti testleri de planlanabildiğini ekledi.
Başlangıçta gelip geçen uyuşma ve karıncalanma, sinir üzerindeki baskı devam ederse zamanla sürekli hale gelebiliyor. İleri olgularda parmaklarda his azalması, kavrama ve çimdikleme gücünde kayıp, ince işlerde zorlanma ve el kaslarında erime görülebiliyor. Uzun süreli ve ağır sinir hasarında bu kayıpların bir bölümü tedaviden sonra bile tam olarak düzelmeyebiliyor. Prof. Dr. Ayhan, her uyuşmanın kalıcı hasara ilerlemediğini; önemli olanın ilerleyici belirtileri zamanında fark etmek olduğunu belirtti. Kaslarda belirgin erime oluşmuşsa siniri rahatlatmanın her zaman kaybedilen kas gücünü geri getirmeyebileceğini, tedavide amacın yalnızca ağrıyı geçirmek değil, elin gelecekteki işlevini de korumak olduğunu vurguladı.
Yakınmaların zaman zaman azalması, hastanın günlük temposu veya yapılan ilk tetkikin normal sonuçlanması başvuruyu geciktirebiliyor. Bazı kişiler gece uyuşarak uyanmayı, elini sallayarak rahatlamayı veya belli hareketlerden kaçınmayı alışkanlık haline getiriyor. Ancak bu değişiklikler altta yatan sorunun devam ettiğinin işareti olabiliyor.
Boyun kaynaklı sinir kökü sorunları, yaygın sinir hastalıkları, diyabet, eklem ve tendon rahatsızlıkları gibi farklı durumlar benzer yakınmalara neden olabiliyor. Bu nedenle yalnızca şikayetlerin varlığıyla ya da yalnızca EMG sonucuyla kesin tanı konulamıyor. Ayrıntılı öykü, duyu ve kas gücü muayenesi ile gerekli görülen incelemeler birlikte değerlendiriliyor.
Tedavi; sinirin nerede sıkıştığına, belirtilerin süresine, muayeneye ve varsa sinir hasarının derecesine göre kişiye özel planlanıyor. Hafif olgularda zorlayıcı hareketlerin düzenlenmesi, uygun pozisyonda atel kullanımı ve seçilmiş hastalarda diğer cerrahi dışı yöntemler tercih edilebiliyor. İlerleyici güç kaybı, belirgin sinir hasarı veya uygun tedaviye rağmen devam eden yakınmalarda cerrahi değerlendirme gerekebiliyor. Prof. Dr. Ayhan, her uyuşmanın sinir sıkışması olmadığını ve her sinir sıkışmasının ameliyat gerektirmediğini yineledi. Ancak gece uykudan uyandıran, tekrarlayan, giderek artan veya güçsüzlüğün eşlik ettiği şikayetlerin “geçer” diye beklenmemesi gerektiğini, normal bir test sonucunun devam eden yakınmaların göz ardı edilmesi anlamına gelmemesi gerektiğini ve erken, doğru değerlendirmenin kalıcı fonksiyon kaybını önlemek açısından hayati önem taşıdığını belirtti.
