Yaz aylarında artan sıcak ve nemli hava koşulları, ciltte yüzeysel mantar enfeksiyonu olan tinea versikolor vakalarının çoğalmasına neden oluyor. Halk arasında “samyeli” olarak bilinen bu durum, özellikle gövde, omuz ve boyun gibi bölgelerde beyaz, açık kahverengi veya pembe lekelerle kendini gösteriyor. Uzmanlar, Malassezia mayasının aşırı çoğalmasının bu enfeksiyonu tetiklediğini belirtiyor.
Tinea versikolor, deride renk değişikliklerine yol açan yüzeysel bir mantar enfeksiyonu olarak tanımlanır. Etkeni, insan derisinde doğal olarak bulunan Malassezia adlı mayadır. Bu maya, bazı kişilerde aşırı çoğalarak enfeksiyona neden olur. Cilt mantarı denildiğinde akla bulaşıcılık gelse de, tinea versikolor genellikle bulaşıcı kabul edilmez.
Enfeksiyonun klinik belirtileri arasında gövde, omuz, boyun ve kollarda beyaz, kahverengi, pembe veya sarımsı lekeler görülür. Bu lekeler hafif kepeklenme veya ince pul pul dökülme ile birlikte ortaya çıkabilir. Özellikle sıcak ve nemli ortamlarda hafif kaşıntı yaşanabilir. Etkilenen cilt bölgeleri bronzlaşmadığı için, güneşe maruz kalındığında lekeler daha belirgin hale gelir.
Yüzeysel mantar enfeksiyonunu tetikleyen başlıca etkenler sıcak ve nemli hava, aşırı terleme ve yağlı cilt yapısıdır. Ayrıca bağışıklık sisteminin baskılanması ve hormonal değişiklikler de hastalığın ortaya çıkışını kolaylaştırır.
Ergenler ve genç yetişkinler, yaşlılara ve çocuklara göre daha yağlı deri yapısına sahip oldukları için tinea versikolordan daha sık etkilenirler. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde de hastalığın görülme sıklığı artar.
Tinea versikolor tanısı genellikle klinik muayene ile konulur. Bazı durumlarda, lekelerin üzerindeki ince kepeklerin mikroskopik incelenmesi tanıyı kesinleştirir. Wood lambası ile yapılan incelemede sarımsı-yeşil renk değişikliğinin saptanması da tanının doğrulanmasına yardımcı olur.
Tedavide genellikle selenyum sülfit, çinko prition veya ketokonazol gibi etken maddeler içeren mantar karşıtı krem ve şampuanlar kullanılır. Yaygın veya tekrarlayan vakalarda ağızdan alınan tabletler önerilir. Mantar enfeksiyonu temizlense dahi, cilt renginin normale dönmesi haftalar veya aylarca sürebilir.
Acıbadem Taksim Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Melda Koyuncu, yüzeysel mantar enfeksiyonlarından korunmak ve tekrarlamasını önlemek için önemli uyarılarda bulunuyor. Dr. Koyuncu, terli giysilerin uzun süre vücutta kalmamasını, egzersiz veya yoğun terleme sonrası duş alınıp kuru giysilerin giyilmesini tavsiye ediyor. Ayrıca sıcak ve nemli ortamlarda cildin mümkün olduğunca kuru tutulması gerektiğini belirtiyor.
Uzman isim, bol ve pamuklu giysilerin tercih edilmesini, çok sıcak ve uzun süreli banyolar yerine ılık duş alınmasını öneriyor. Bu önlemler, cilt sağlığının korunmasında kritik rol oynuyor.
Özellikle yaz aylarında veya sık nüks geçmişi olan kişilerde, koruyucu amaçlı antifungal şampuanların kullanılması önerilir. Haftada bir veya ayda birkaç kez gövde ve kollara uygulanıp 5 dakika bekletildikten sonra durulanan bu şampuanlar, nüks riskini önemli ölçüde azaltabilir.
