Yaz aylarında artan orman yangınları, Türkiye’nin birçok bölgesinde halk sağlığı krizi oluşturuyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, yangın dumanının yaydığı zehirli partiküllerin akciğerlere ve kana karıştığını, ayrıca su ve ürünlere bulaşarak riskleri artırdığını belirtti.
Dr. Öğr. Üyesi Usta, dumanın mikroskobik parçacıklar, uçucu organik bileşikler, ağır metaller, karbonmonoksit ve kanserojen maddeler içerdiğini vurguladı. Bu partiküllerin solunum yoluyla akciğerlerin derinliklerine ulaşarak kana karışabildiğini ve içme suyu ile tarım ürünlerine bulaşarak zincirleme risk oluşturduğunu açıkladı.
Yoğun dumanın özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olan bireylerde ciddi solunum yolu sorunlarına yol açabildiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Usta, sağlıklı bireylerde baş ağrısı, göz yanması ve boğaz tahrişi gibi belirtiler görülürken; KOAH, astım, bronşit ve akciğer yetmezliği gibi kronik rahatsızlıkları olanlar, alerjik bünyeliler, çocuklar ve yaşlılar için hayati risk taşıdığını ifade etti. Bu dönemde dumanla teması en aza indirmek ve doğru korunma yöntemlerini uygulamak büyük önem taşıyor.
Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, yangın bölgelerinde ve yoğun dumandan etkilenen alanlarda yaşayan vatandaşlar için şu hayati önlemleri sıraladı:
İç mekan hava kalitesini koruyun: Duman yoğunluğunun yüksek olduğu günlerde dışarı çıkmayın. Kapı ve pencereleri sıkıca kapatın, kapı altlarını nemli havlularla destekleyin. HEPA filtreli hava temizleme cihazlarını çalıştırın ve klima kullanıyorsanız iç sirkülasyon modunu tercih edin. Dışarıdaki hava kısmen temizlendiğinde evinizi kısa süreliğine havalandırın.
Doğru maske kullanın: Dışarı çıkmak zorunluysa, N95, FFP2 veya FFP3 gibi profesyonel koruyucu maskeler kullanın. Bu maskeler mikroskobik zehirli partikülleri yüksek oranda filtreler. Maskenin yüze tam oturması ve hava sızdırmaması önemlidir. Acil durumlarda nemlendirilmiş kalın bir bez veya havlu kullanılabilir.
Kronik hastalara ek dikkat: Astım, KOAH gibi akciğer rahatsızlığı olan hastalar, doktorlarının reçete ettiği ilaçları düzenli kullanmaya devam etmelidir. Nefes darlığı, şiddetli öksürük, göğüs ağrısı gibi belirtilerde hemen sağlık kuruluşuna başvurun.
Bol sıvı tüketin: Yangın dumanı boğazda ve solunum yollarında kuruluğa neden olur. Bol su ve bitki çayları tüketmek, solunum yollarını nemli tutarak vücudun savunma mekanizmalarını destekler ve toksinlerin atılmasına yardımcı olur.
Dr. Öğr. Üyesi Usta, bu zorlu süreçte panik yapmadan bilinçli hareket etmenin önemini vurgulayarak, yetkili kurumların açıklamalarını ve hava kalitesi uyarılarını takip etmeyi önerdi. Tahliye kararı alınan bölgelerden derhal uzaklaşılması gerektiğini, hiçbir malzemenin insan hayatından daha değerli olmadığını sözlerine ekledi.
